ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷ ତଥା ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ। ଏହି ଦିନଟି ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି। ଏହି ପର୍ବ ବିଷୟରେ କିଛି ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ ତଳେ ଦିଆଗଲା:
୧. ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷର ଆରମ୍ଭ
ଏହି ଦିନଠାରୁ ଓଡ଼ିଆ ନୂତନ ବର୍ଷ ଓ ନୂଆ ପାଞ୍ଜିର ପ୍ରଚଳନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୀନ ରାଶିରୁ ମେଷ ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
୨. ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି
ଏହି ଦିନଟିକୁ ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଖରାଦିନର ପ୍ରକୋପରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି ଓ ଛେନାକୁ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ “ପଣା” ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ଏବଂ ନିଜେ ସେବନ କରାଯାଏ।
୩. ବସୁଧା ପୂଜା ଓ ଚଉରା ମୂଳେ ପଣା ଝରା
ଏହି ଦିନ ଓଡ଼ିଆ ଘରର ଚଉରା ମୂଳେ ଏକ ଛୋଟ ମାଟି କଳସ (ବସୁଧା ପୂଜା) ବନ୍ଧାଯାଏ। ଏହି କଳସର ତଳେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣା କରାଯାଇ ସେଥିରେ ଏକ କୁଶ ରଖାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁଳସୀ ଗଛ ଉପରେ ଟୋପା ଟୋପା ହୋଇ ପାଣି ପଡ଼େ। ଏହା ଆଗାମୀ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଗଛଲତାଙ୍କୁ ଜଳଦାନ କରିବାର ଏକ ପ୍ରତୀକ।
୪. ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ
ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନକୁ ମହାବୀର ହନୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ହନୁମାନ ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ଦିନ ବିଶେଷ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଓ ହନୁମାନ ଚାଳିଶା ପାଠ କରାଯାଏ।
୫. ଦଣ୍ଡ ନାଚର ଉଦଯାପନ
ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବିଶେଷ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ “ଦଣ୍ଡ ନାଚ” ଏହି ଦିନ ଶେଷ ହୋଇଥାଏ। ଭକ୍ତମାନେ କଠିନ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ଏହି ଦିନ “ମେରୁ ଯାତ୍ରା” ସହ ବ୍ରତ ଉଦଯାପନ କରନ୍ତି।
୬. ବୈଜ୍ଞାନିକ ମହତ୍ତ୍ୱ
ଭୂଗୋଳ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମୟରେ ଦିନ ଓ ରାତି ପ୍ରାୟ ସମାନ ହୋଇଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଷୁବ ରେଖା ଉପରେ ରହୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ “ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି” କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦିନଠାରୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଏହି ପର୍ବ ଆମକୁ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା (ଗଛରେ ପାଣି ଦେବା) ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଜୀବନ ଶୈଳୀର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ।
ଆପଣଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷର ଅନେକ ଅନେକ ଶୁଭେଚ୍ଛା!
Leave a Reply