କାର୍ଲ ମାର୍କ୍ସଙ୍କ ମତରେ ଧର୍ମ ହେଉଛି ବାସ୍ତବ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରତିବାଦ, ଯାହାକୁ ସେ “ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଫିମ” ବୋଲି କହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା ଏକ ହୃଦୟହୀନ ଦୁନିଆରେ ଲୋକଙ୍କୁ ମାନସିକ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଶୋଷଣର ପ୍ରକୃତ କାରଣରୁ ଦୃଷ୍ଟି ହଟାଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ରଖିବାରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରେ। ମାର୍କ୍ସ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ଲୋକେ ଏହି କାଳ୍ପନିକ ସୁଖର ଭ୍ରମରୁ ବାହାରିଲେ ଯାଇ ପ୍ରକୃତ ସମାଜରେ ନିଜର ଅଧିକାର ପାଇଁ ଲଢ଼ିପାରିବେ।
କାର୍ଲ ମାର୍କ୍ସ (Karl Marx) ପ୍ରକୃତରେ କହିଥିଲେ ଯେ “ଧର୍ମ ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଫିମ” (Religion is the opium of the people)।
ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉକ୍ତିଟିର ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ସହଜ ଭାଷାରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ:
କଷ୍ଟ ଭୁଲାଇବାର ମାଧ୍ୟମ: ଯେପରି ଜଣେ ରୋଗୀ ନିଜର ଶାରୀରିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୁଲିବା ପାଇଁ ଅଫିମ ବା ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରେ, ମାର୍କ୍ସଙ୍କ ମତରେ ସେହିପରି ଗରିବ ଏବଂ ଶୋଷିତ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ ନିଜର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ କଷ୍ଟକୁ ଭୁଲିବା ପାଇଁ ଧର୍ମର ସାହାରା ନେଇଥାନ୍ତି।
ଭାଗ୍ୟବାଦ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ: ଧର୍ମ ଲୋକଙ୍କୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଗରିବୀ ବା ଦୁଃଖ ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ବା ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ନିଜ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ବିଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପରଲୋକର ଆଶା: ଧର୍ମ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ଦୁନିଆର କଷ୍ଟ ସହି ସ୍ୱର୍ଗ ବା ପରଲୋକରେ ସୁଖ ପାଇବାର ମିଥ୍ୟା ଆଶା ଦେଖାଇଥାଏ, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ବାସ୍ତବ ଦୁନିଆର ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ମାର୍କ୍ସ ଧର୍ମକୁ ଏକ ନିଶା ସହ ତୁଳନା କରିଥିଲେ ଯାହା ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଅଧିକାର ପ୍ରତି ଅନ୍ଧ କରି ରଖିଥାଏ।
ଧର୍ମ ହେଉଛି ମଣିଷ ଙ୍କ ପାଇଁ ଅଫିମ ସଦୃଶ୍ୟ ଧର୍ମ ଏକ ହୃଦୟହୀନ ଦୁନିଆରେ ଲୋକଙ୍କୁ ମାନସିକ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଶୋଷଣର ପ୍ରକୃତ କାରଣରୁ ଦୃଷ୍ଟି ହଟାଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ରଖିବାରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରେ -କାର୍ଲ ମାର୍କସ
