ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅମର ସ୍ରଷ୍ଟା ତଥା “ସ୍ବଭାବ କବି” ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀ ଓ ଯଶସ୍ୱୀ ଆଧୁନିକ କବି।
ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପରିଚୟ
ଜନ୍ମ: ୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୬୨ ମସିହାରେ ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ବାରପାଠା (ବାରପାଲି) ଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ମୃତ୍ୟୁ: ୪ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଦେହାବସାନ ହୋଇଥିଲା।
ଉପାଧି: ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ‘ସ୍ବଭାବ କବି’ ଓ ‘ପ୍ରକୃତି କବି’ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।
ବିଶେଷତ୍ବ: ତାଙ୍କ କବିତାରେ ପ୍ରକୃତିର ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣନା ଏବଂ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ଗଭୀର ମମତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ। ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଂକ୍ତି— “ଉଚ୍ଚ ହେବା ପାଇଁ କର ଯେବେ ଆଶା, ଉଚ୍ଚ କର ଆଗେ ନିଜ ମାତୃଭାଷା”।
ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ପୁସ୍ତକ ଓ କାବ୍ୟସମୂହ
ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ଅନେକ ସୁନ୍ଦର କାବ୍ୟ ଓ କବିତା ରଚନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି:
ତପସ୍ୱିନୀ: ଏହା ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାବ୍ୟ, ଯାହା ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୀତାଙ୍କ ବନବାସ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
କୀଚକ ବଧ: ମହାଭାବତର କାହାଣୀକୁ ନେଇ ରଚିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର କାବ୍ୟ।
ଇନ୍ଦୁମତୀ: କାଳିଦାସଙ୍କ ‘ରଘୁବଂଶ’ ମହାକାବ୍ୟରୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର କାବ୍ୟ।
ପ୍ରଣୟବଲ୍ଲରୀ: ଏହା ଏକ ପ୍ରେମ ଓ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ କାବ୍ୟ।
ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ: ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବ ଓ ସ୍ମୃତିକୁ ନେଇ ଲିଖିତ କବିତା।
ଅର୍ଘ୍ୟଥାଳୀ: ତାଙ୍କର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କବିତା ସଂକଳନ।
କୃଷକ ସଙ୍ଗୀତ: କୃଷକମାନଙ୍କ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ପରିଶ୍ରମ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ସ୍ୱଭାବ କବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ବହୁତ ଗରିବ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅଭାବ ଅନଟନ ଭିତରେ ଡିବି (ଲଣ୍ଠନ ବା ତେଲଦୀପ) ଆଲୁଅରେ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା କରି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଦୁଃଖ ଓ ସଂଘର୍ଷର କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ଏହିପରି:
ତନ୍ତୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ: ସେ ଏକ ସାଧାରଣ ବୁଣାକାର (ତନ୍ତୀ) ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଭଲ ନଥିବାରୁ ସେ ମାତ୍ର ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀ ଯାଏଁ ହିଁ ପଢ଼ିପାରିଥିଲେ ।
ଲୁଗା ବୁଣା ସହ ପାଠପଢ଼ା: ସେ ସକାଳେ ସ୍କୁଲ୍ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ଉପରବେଳା ବାପାଙ୍କୁ ଲୁଗା ବୁଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପରିବାର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ସେ ଜମିଦାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ମହରିର (କିରାଣୀ) ଭାବେ ଚାକିରି ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ଡିବି ଆଲୁଅରେ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନା: ସେହି ସମୟରେ ବିଜୁଳି ଆଲୁଅ ନଥିଲା ଏବଂ ଗରିବୀ ଯୋଗୁଁ ଘରେ ଭଲ ଲଣ୍ଠନଟିଏ ମଧ୍ୟ କିଣିବା କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ଦିନସାରା ପରିଶ୍ରମ କରିବା ପରେ ସେ ରାତିରେ କ୍ଷୀଣ ଡିବି ଆଲୁଅରେ ବସି ‘ତପସ୍ୱିନୀ’ ଓ ‘କୀଚକ ବଧ’ ଭଳି କାଳଜୟୀ କାବ୍ୟ ସବୁ ରଚନା କରୁଥିଲେ।
ଭାଗ୍ୟର ଚଡ଼କ: ତାଙ୍କର ଏହି ଗରିବୀ ଭିତରେ ଥରେ ତାଙ୍କ ପୈତୃକ ଘରେ ନିଆଁ ଲାଗିଯାଇଥିଲା, ଯାହାଫଳରେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ହାତଲେଖା ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଓ ବହି ପୋଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଏତେ ସବୁ ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ସୀମିତ ଶିକ୍ଷା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଥିବା ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ଏକ ଅମର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଛନ୍ତି
