ମସ୍ତିଷ୍କର ଦୁଇ ଦୁନିଆ: ଗରିବ ଓ ଧନୀ ମାନସିକତା
ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପଣ୍ଡା ଦର୍ଶନ ସମୀକ୍ଷା ଭୁବନେଶ୍ୱର
ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଛୋଟ ଗ୍ରାମ କହିଲେ ବୋଲି ନାଁ – ସୁନାବେଡ଼ା । ସେଠିର ନଦୀ କୁଳରେ ରହୁଥିଲେ ଦୁଇ ବନ୍ଧୁ – ରାଜୁ ଓ ମନୋଜ୍ । ଦୁଇଜଣ ଏକେସାଙ୍ଗରେ ବଡ଼ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ ଥିଲା ଯେମିତି ଦୁଇଟି ଆଲଗା ଦୁନିଆ । ରାଜୁର ମସ୍ତିଷ୍କ ଥିଲା ଶୁଖିଲା ପଥର ଭଳି – ସବୁବେଳେ ପୁରୁଣା କଥା ମନେ ପକାଉଥିଲା, ଭୟରେ ଥରୁଥିଲା, ଆଉ ସବୁକୁ ଦୋଷ ଦେଉଥିଲା । ମନୋଜ୍ର ମସ୍ତିଷ୍କ ଥିଲା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି – ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନୂଆ ଆଶା ଜଳୁଥିଲା, ଭୁଲ ହେଲେ ହସି ଉଠୁଥିଲା ଆଉ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଉଥିଲା ।
ଏକଦିନ ଗ୍ରାମର ବୁଢ଼ା ବାବା ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଆସିଲେ । ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିଲା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆୟନା – “ମନ ଆୟନା” । ବାବା କହିଲେ, “ଏହା ତୁମ ମସ୍ତିଷ୍କର ଫଟୋ ତୁଲାଏ । ଯିଏ ଏହାକୁ ଦେଖିବ, ସେ ନିଜର ସତ୍ୟ ଦେଖିପାରିବ । ଆଉ ଯଦି ଚାହୁଁଛ ତୁମେ ଧନୀ ହେବାକୁ, ତେବେ ଏହି ଆୟନା ତୁମକୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଧନ ଖୋଜିବାର ମ୍ୟାପ୍ ଦେବ । କିନ୍ତୁ ଧନ ବାହାରେ ନୁହେଁ, ତୁମ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭିତରେ !”
ରାଜୁ ପ୍ରଥମେ ଆୟନା ଧରିଲା । ଆୟନାରେ ଦେଖାଗଲା ଏକ ଶୁଖିଲା, ପଥର ଭଳି ମସ୍ତିଷ୍କ – କୌଣସି ରଙ୍ଗ ନାହିଁ, କୌଣସି ଆଲୋକ ନାହିଁ । ସେ ଚିତ୍କାର କରି ଉଠିଲା, “ଆରେ ବାବା ! ମୋ ମସ୍ତିଷ୍କ ତ ମରିଯାଇଛି ! ଏହା ମୋ ଭାଗ୍ୟର ଦୋଷ ! ମୋ ପିଲାବେଳରୁ ସବୁ ଖରାପ ହୋଇଛି । ଏହି ଗ୍ରାମରେ କେହି ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ନାହିଁ । ଧନ କେବେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ ନାହିଁ !” ସେ ଆୟନା ଫେଙ୍କିଦେଲା ଆଉ ଘରକୁ ପଳାଇଗଲା, ଅଭିଯୋଗ କରୁଥିଲା ଯେ ବାବା ତାକୁ ବଞ୍ଚାଇଲେ ।
ମନୋଜ୍ ହସି ହସି ଆୟନା ଧରିଲା । ଆୟନାରେ ଦେଖାଗଲା ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ମସ୍ତିଷ୍କ – ପ୍ରତି କୋଣରୁ ଆଲୋକ ଝଲକୁଛି, ନୂଆ ବୀଜ ବୁଣୁଛି । ସେ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲା, “ବାବା, ଏହା ତ ମୋର ସଫଳତାର ଚାବି ! ମୁଁ ଏହି ମ୍ୟାପ୍ ଅନୁସାରେ ଯିବି । ଭୁଲ ହେଲେ ଶିଖିବି, ପଡ଼ିଗଲେ ଉଠିବି । ଆଉ ଗ୍ରାମର ଲୋକଙ୍କୁ ସଙ୍ଗରେ ନେବି, କାରଣ ସମୁଦ୍ରର ଜୁଆର ଆସିଲେ ସବୁ ଡଙ୍ଗା ଉପରକୁ ଉଠେ !”
ମ୍ୟାପ୍ ଅନୁସାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଥିଲା ଗଢ଼ ମାଳ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ – ଯେଉଁଠାରେ “ସଫଳତାର ସୁନା ବୃକ୍ଷ” ଲୁଚି ରହିଥିଲା । ରାଜୁ ପ୍ରଥମେ ଯିବାକୁ ରାଜି ହେଲା ନାହିଁ । “ପର୍ବତ ? ସେଠି ବାଘ ଅଛି, ବର୍ଷା ହେବ, ରାସ୍ତା ଖରାପ । ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଖରାପ, ମୁଁ ଯାଏ ନାହିଁ । ଘରେ ବସି ଟିଭି ଦେଖିବି ।” କିନ୍ତୁ ମନୋଜ୍ ତାକୁ ବୁଝାଇଲା, “ଭାଇ, ଏହା ସୁଯୋଗ । ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ, ସମାଧାନ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଚାଲ, ଏକାଠି ଯିବା ।”
ରାସ୍ତାରେ ଅନେକ ପରୀକ୍ଷା ଆସିଲା । ପ୍ରଥମେ ଏକ ବଡ଼ ନଦୀ ଆସିଲା । ରାଜୁ କହିଲା, “ଏହା ଅସମ୍ଭବ ! ମୁଁ ଡୁବିଯିବି । ଭାଗ୍ୟ ମୋର ବିରୋଧରେ ।” ସେ ବସି ରହିଲା ଆଉ ଅଭିଯୋଗ କରୁଥିଲା । ମନୋଜ୍ କିନ୍ତୁ ଏକ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗା ବନାଇଲା, ଗ୍ରାମର ଲୋକଙ୍କୁ ଡାକିଲା ଆଉ ସବୁକୁ ସଙ୍ଗରେ ନେଇ ନଦୀ ପାର ହେଲା । ସେ ପଡ଼ିଗଲା ଥରେ, କିନ୍ତୁ ହସି ଉଠିଲା – “ଏହା ଶିକ୍ଷା ! ପରେ ଆଉ ଭୁଲ ହେବ ନାହିଁ ।”
ପର୍ବତର ଉପରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବିରାଟ ଗୁହା । ଭିତରେ ଥିଲା ସୁନା ବୃକ୍ଷ – କିନ୍ତୁ ତାକୁ ଜୀବନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା “ମନର ପାଣି ଆଉ ଖତ” । ରାଜୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା ଶେଷରେ, କିନ୍ତୁ ସେ କହିଲା, “ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ । ମୁଁ ତ ଗରିବ ମନର ଲୋକ । ଏହା କେବଳ ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ।” ସେ ବସି ରହିଲା ।
ମନୋଜ୍ କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଲା । ସେ ନିଜ ମସ୍ତିଷ୍କର ଆଲୋକ ଦେଇ ବୃକ୍ଷକୁ ପାଣି ଦେଲା – ପ୍ରତିଦିନ ନୂଆ ଚିନ୍ତା ବୁଣିଲା, ପୁରୁଣା ଭୟକୁ ଛାଡ଼ିଲା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଲା । ବୃକ୍ଷ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ିଲା, ସୁନା ଫଳ ଧରିଲା । ଗ୍ରାମର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧନୀ ହୋଇଗଲେ – କେବଳ ଟଙ୍କା ନୁହେଁ, ଆନନ୍ଦ, ଆଶା ଆଉ ସଫଳତାରେ ।
ରାଜୁ ଶେଷରେ ବୁଝିଲା । ସେ ଆୟନା ଆଗକୁ ଗଲା ଆଉ କାନ୍ଦି କହିଲା, “ମୋ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ପାଣି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ଅଭିଯୋଗ ବନ୍ଦ କରି ଆକ୍ସନ ଆରମ୍ଭ କରିବି ।” ମନୋଜ୍ ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲା, “ଭାଇ, ସଫଳତା ବ୍ୟାଙ୍କ ବାଲାନ୍ସରେ ନୁହେଁ, ମସ୍ତିଷ୍କରେ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ଆଜିଠାରୁ ନୂଆ ବିହନ ବୁଣିପାରିବ ।”
ସେହିଦିନଠାରୁ ରାଜୁର ମସ୍ତିଷ୍କ ବଦଳିଲା । ଶୁଖିଲା ପଥର ସଜୀବ ହୋଇଗଲା । ଗ୍ରାମର ଲୋକେ ଆଜି ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି – “ସଫଳତା ବାହାରେ ନୁହେଁ, ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଭିତରେ ଅଛି । ଗରିବ ମାନସିକତା ପଥର ଭଳି ବାନ୍ଧି ରଖେ, ଧନୀ ମାନସିକତା ଡେଣା ଦେଇ ଉଡ଼ାଏ !”
ଆଉ ତୁମେ ? ତୁମ ମସ୍ତିଷ୍କ କେଉଁ ପଟ ? ପଥର ନା ବିଦ୍ୟୁତ ? ଆଜି ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ – ଆକ୍ସନ ଆରମ୍ଭ କର !
Leave a Reply