ପିଲାଦିନ…
ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପଣ୍ଡା ଦର୍ଶନ ସମୀକ୍ଷା ଭୁବନେଶ୍ୱର
ମନେ ପଡ଼େ ଆଜି ସେହି ପିଲାଦିନ । ଯେତେବେଳେ ସକାଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିଲା ପରେ ଘର ବାହାରେ ଧୂଳି ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଆମ ପାଦର ଶବ୍ଦ ବିଡିଏ କଲୋନିର ଖୋଲା ରାସ୍ତାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା। ବିଡିଏ କଲୋନୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରପୁର, ଭୁବନେଶ୍ୱର – ସେତେବେଳେ ଏହା ଆଜିର ଭିଡ଼ ଭରା ସହର ନଥିଲା। ଏହା ଥିଲା ଗୋଟିଏ ଶାନ୍ତ ଆବାସିକ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠି ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶ ଛୁଇଁଥିଲେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଝିଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣି ଆମେ ଘରକୁ ଫେରୁଥିଲୁ।
ନବେ ଦଶକର ସେହି ସମୟ। ମୋବାଇଲ ଫୋନ ନଥିଲା, ଇଣ୍ଟରନେଟ କ’ଣ ତାହା ଆମେ ଜାଣିନଥିଲୁ। ଟେଲିଭିଜନରେ କେବଳ ଦୂରଦର୍ଶନ ଚ୍ୟାନେଲ, ଆଉ ରାତିରେ ପାଵର କଟ ହେଲେ ମହମ ବତି ଜଳୁଥିଲା। ସେହି ଅନ୍ଧକାରରେ ଆମେ ଗପୁଥିଲୁ – ଭୂତର କାହାଣୀ, ସ୍କୁଲ ମାଷ୍ଟରଙ୍କ ଗାଳି, ଆଉ ଆଗାମୀ କ୍ରିକେଟ ମ୍ୟାଚ ବିଷୟରେ। ଆମ ଘର ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଖୋଲା ଜାଗା ଆମର ଖେଳ ପଡ଼ିଆ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଆମେ ଦିନସାରା କ୍ରିକେଟ ଖେଳୁଥିଲୁ। ବର୍ଷା ଆସିଲେ ରାସ୍ତା ପଙ୍କ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଆଉ ଆମେ ଖାଲି ପାଦରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲୁ, ହସି ହସି ପଙ୍କରେ ଗଡ଼ିପଡ଼ୁଥିଲୁ।
ମା ଡାକୁଥିଲେ, “ଆଉ ଏତେ ମଇଳା ହେବ ନାହିଁ!” କିନ୍ତୁ ଆମ କାନରେ ସେ ଡାକ ପହଞ୍ଚୁ ନ ଥିଲା।ସକାଳେ ସ୍କୁଲ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଦୁଧ ଓ ରୁଟି ଖାଇ, ଚାଲି ଚାଲି ଯାଉଥିଲୁ। ସ୍କୁଲ ବ୍ୟାଗ ଓଜନିଆ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମନ ହାଲୁକା। ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବ, ଏକାଠି ହସିବା, ଆଉ କେବେ କେବେ ଟିଫିନ ବାଣ୍ଟି ଖାଇବା – ସେହି ସାଧାରଣ ମୁହୂର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆଖିରେ ଲୁହ ଆଣିଦିଏ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଆମ୍ବ ଖାଇବା, ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ିବା, ଆଉ ରାତିରେ ଛାତ ଉପରେ ଶୋଇ ତାରା ଗଣିବା – ସେସବୁ ଆମର ସମ୍ପତ୍ତି ଥିଲା।ଉତ୍ସବ ଆସିଲେ ଘର ଘରେ ଆନନ୍ଦ। ରଜ ପର୍ବରେ ପିଠା ପଣା, ଦୁର୍ଗା ପୂଜାରେ ପଣ୍ଡାଲରେ ଆଲୋକ, ଦୀପାବଳୀରେ ଫଟକା ଓ ଦୀପ। ସେତେବେଳେ ପଡ଼ୋଶୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା ଗଭୀର। କେହି ଅସୁସ୍ଥ ହେଲେ ସମସ୍ତେ ଦୌଡ଼ି ଆସୁଥିଲେ।
ଆଜି ଯେଉଁ ଘରଗୁଡ଼ିକରେ ଏୟାର କଣ୍ଡିସନର ଚଳୁଛି, ସେଠାରେ ସେତେବେଳେ ପଙ୍ଖା ଘୁରୁଥିଲା ଆଉ ଝରକା ଖୋଲା ରହୁଥିଲା।ଆଜି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାଏ, ସବୁ କିଛି ବଦଳିଯାଇଛି। ଉଚ୍ଚ ବିଲଡିଂ, କାରର ଶବ୍ଦ, ମୋବାଇଲର ଆଲୋକ। କିନ୍ତୁ ମନର କୋଣରେ ସେହି ପୁରୁଣା ବିଡିଏ କଲୋନି ଏବେ ବି ବଞ୍ଚିଛି। ସେଠାରେ ଆମେ ଏବେ ବି ଦୌଡ଼ୁଛୁ, ହସୁଛୁ, ଆଉ ନିର୍ଭୟରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛୁ।ସେହି ସମୟ ଫେରି ଆସିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେହି ସ୍ମୃତିଗୁଡ଼ିକ ହୃଦୟରେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ରହିଯିବ।
ସେହି ଧୂଳିମୟ ରାସ୍ତା, ସେହି ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ହସ, ସେହି ମା’ଙ୍କ ଡାକ – ସବୁ ମିଶି ଗୋଟିଏ ମିଠା ସ୍ମୃତି ହୋଇ ରହିଛି। ବିଡିଏ କଲୋନିର ସେହି ଖୋଲା ପଡ଼ିଆଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ବି ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ ଦେଖାଯାଏ। ନବେ ଦଶକର ସେହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଆମର ଖେଳ ଥିଲା ସରଳ, ନିର୍ମଳ ଆଉ ହୃଦୟରୁ ଉଠିଥିବା। କୌଣସି ସ୍କ୍ରିନ ନଥିଲା, କୌଣସି ବଟନ ଦବାଇବାର ଦରକାର ନଥିଲା।
କେବଳ ଆମ ହାତ, ପାଦ ଆଉ ଅସୀମ କଳ୍ପନା।ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଥିଲା ଗୋଟି ଖେଳ । ଛୋଟ ଛୋଟ ରଙ୍ଗୀନ ଗୋଲାଗୁଡ଼ିକ ହାତରେ ନେଇ ଆମେ ଗର୍ବରେ ଚାଲୁଥିଲୁ। ମାଟିରେ ଗର୍ତ୍ତ ଖୋଳି, ଗୋଟି ମାରି, ଜିତିବା କିମ୍ବା ହାରିବା – ସେହି ଉତ୍ତେଜନା ଆଜି ବି ଶରୀରରେ ଖେଳି ଯାଏ । କେହି ଗୋଟି ହାରିଲେ ଆଖିରେ କାନ୍ଦ ଆସିଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରଦିନ ଆଉ ଥରେ ଖେଳିବାକୁ ଉତ୍ସାହ ରହୁଥିଲା।
ତା’ପରେ କାବାଡ଼ି। ଦୁଇ ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, “କାବାଡ଼ି… କାବାଡ଼ି…” ବୋଲି ଦୌଡ଼ିବା। ନିଃଶ୍ୱାସ ରୋକି ରଖି, ଶତ୍ରୁ ଦଳର ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଇଁବାର ଚେଷ୍ଟା। ଧୂଳି ଉଡ଼ୁଥିଲା, ପାଦ ଘଷି ହୋଇଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ହସ ଥିଲା ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ। କେହି ପଡ଼ିଗଲେ ସମସ୍ତେ ଦୌଡ଼ି ଆସି ଉଠାଇଦେଉଥିଲେ। ସେହି ସହଯୋଗର ଭାବ ଆଜି କେଉଁଠି ହଜିଯାଇଛି।
ଲୁକା ଛୁଁପି ଥିଲା ଆଉ ଏକ ଖେଳ। ଗୋଟିଏ ଲୋକ ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ଗଣୁଥିଲା, ବାକି ସମସ୍ତେ ଘର ପଛେ, ଗଛ ତଳେ, କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଗାଡ଼ି ତଳେ ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ। ହୃଦୟ ଧକଧକ କରୁଥିଲା – “ମୋତେ କି ଧରିବ?” ଯେତେବେଳେ ଧରାପଡ଼ୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ହସ ଆଉ ଚିତ୍କାର ମିଶି ଏକ ଅପୂର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା।
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଗିଲ୍ଲି ଡଣ୍ଡା। ଛୋଟ କାଠ ଖଣ୍ଡକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଲମ୍ବା କାଠରେ ମାରି, ଦୂରକୁ ପଠାଇବା। କେତେ ଦୂର ଗଲା ତାହା ମାପିବା ପାଇଁ ଆମେ ପାଦ ଗଣୁଥିଲୁ। ସେହି ସରଳ ଖେଳରେ ଥିଲା ଅସୀମ ଆନନ୍ଦ। ବର୍ଷା ଆସିଲେ ପଙ୍କରେ ଫୁଟବଲ ଖେଳିବା – ଯଦିଓ ବଲ ଥିଲା ପୁରୁଣା, ଫୁଲିଯାଇଥିବା। ତଥାପି ଆମେ ଖେଳୁଥିଲୁ ଯେପରି ବିଶ୍ୱକପ ଜିତିବାକୁ ଯାଉଛୁ।
ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲେ ଚୋର ପୋଲିସ। କେହି ଚୋର, କେହି ପୋଲିସ। ରାସ୍ତା ଉପରେ ଦୌଡ଼, ଲୁଚ, ଧରାଧରି। ମା’ମାନେ ଡାକୁଥିଲେ “ଘରକୁ ଆସ!”, କିନ୍ତୁ ଆମେ କହୁଥିଲୁ “ଆଉ ଦଶ ମିନିଟ୍!”। ସେହି “ଆଉ ଦଶ ମିନିଟ୍” ଆଜି ବି ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ମିଠା ଅନୁରୋଧ ଭଳି ଲାଗେ।ଏସବୁ ଖେଳରେ ଥିଲା ପ୍ରତିଯୋଗିତା, କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ଥିଲା ବନ୍ଧୁତ୍ୱ। ଜିତିଲେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି, ହାରିଲେ ସମସ୍ତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା। କୌଣସି ଲାଇକ୍ ବା କମେଣ୍ଟ ନଥିଲା। କେବଳ ଆଖିରୁ ଆଖି ଦେଖା, ହାତରେ ହାତ ଧରିବା ଆଉ ସାଥୀର କାନ୍ଧରେ ହାତ ରଖିବା।
ଆଜି ସେହି ପଡ଼ିଆଗୁଡ଼ିକରେ କାର ପାର୍କ ହୋଇଛି, କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ବିଲଡିଂ ଉଠିଛି। ପିଲାମାନେ ମୋବାଇଲରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ସେହି ସମୟରେ ବଢ଼ିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଏବେ ବି ଗୁଟିର ଶବ୍ଦ, କାବାଡ଼ିର ଡାକ ଆଉ ଲୁକା ଚୁପିର ଉତ୍ତେଜନା ବଞ୍ଚିଛି। ସେହି ଖେଳଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଖେଳ ନଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା ଆମ ଶୈଶବର ପ୍ରାଣ। ଆଉ ସେହି ପ୍ରାଣ ଆଜି ବି, ଯେତେବେଳେ ମନ ବିରକ୍ତ ହୁଏ, ଆମକୁ ଫେରାଇ ନେଇଯାଏ ସେହି ଧୂଳିମୟ, ହସଭରା, ନିର୍ଭୟ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ।ଆମ ଶୈଶବର ସେହି ସୁନେଲି ଦିନଗୁଡ଼ିକ… ମନ କେବେ ଭୁଲିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ।
