ମହାରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଙ୍କ ଜୀବନ ସହ ଗାଈ ଚରାଇବାର ଗୋଟିଏ ଲୋକପ୍ରିୟ କାହାଣୀ ଜଡିତ ଅଛି।
କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ – ଗୋପାଳରୁ ଗଜପତି
କୁହାଯାଏ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଜନ୍ମରୁ ରାଜା ନଥିଲେ।
1. ଗାଈ ଚରାଳି ଥିଲେ
ଛୋଟ ବେଳେ ସେ ଗୋପାଳ ପିଲା ପରି ଗାଈ ଚରାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାଁ ଥିଲା “କପିଳା” କାରଣ ସେ ଗୋଟିଏ କପିଳା ଗାଈ ବହୁତ ଭଲ ପାଉଥିଲେ।
2. କେମିତି ରାଜା ହେଲେ?
ସେଇ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଗଙ୍ଗ ବଂଶ ର ଶେଷ ରାଜା ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ। ରାଜ୍ୟରେ ଅରାଜକତା ଥିଲା।
ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ, କପିଳା ଗାଈ ଚରାଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ସାହସ, ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଦେଖି ସୈନିକ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାଜା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
1435 ମସିହାରେ ସେ ଗଙ୍ଗ ବଂଶକୁ ହଟାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶ / ଗଜପତି ବଂଶ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
3. କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ “ଦେବ” କୁହାଯା
- କାଶିଆ କପିଳା କାହାଣୀ – ଏଇଟା ଗୋଟିଏ ନୀତି କଥା, ଲୋକକଥା
- ମହାରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ – ଏଇଟା ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତ ଇତିହାସ
“ଯିଏ ଗାଈ ଚରାଇଲା, ସେ ହିଁ ପରେ ଗଜପତି ହେଲା” – ଏଇଟା ଆମ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଗର୍ବ
ମହାରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କୁ ଇତିହାସରେ “ସୁନା ଯୁଗ” କୁହାଯାଏ। ସେ କେବଳ ଯୋଦ୍ଧା ନଥିଲେ, ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ଶାସକ ବି ଥିଲେ।
କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ନୀତି
1. ପ୍ରଜାହିତ ଶାସନ
- “ମୁଁ ରାଜା ନୁହେଁ, ମୁଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସେବକ”
- ସେ ନିଜକୁ ଗଜପତି କହୁଥିଲେ – ଅର୍ଥାତ “ହାତୀର ମାଲିକ” ନୁହେଁ, “ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ”
- ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣୁଥିଲେ
2. ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ମାନ୍ୟତା
- ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ସଂସ୍କୃତ ଥିଲା ରାଜଭାଷା
- କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆକୁ ରାଜଭାଷା କଲେ
- ସରକାରୀ ଚିଠି, ଶିଳାଲେଖ ସବୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଲେଖା ହେଲା
- ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ “ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ପିତା” ବି କୁହାଯାଏ
3. ଧର୍ମ ଏବଂ ମନ୍ଦିର
- ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି କୁ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଲେ
- ପୁରୀ ମନ୍ଦିରର ନୀତି କାନୁନ୍ ସେ ହିଁ ସ୍ଥିର କଲେ
- କୋଣାର୍କ, ଲିଙ୍ଗରାଜ ଭଳି ଅନେକ ମନ୍ଦିର ମରାମତି କଲେ
- ସବୁ ଧର୍ମକୁ ସମାନ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ
4. ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ
- ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ “ପ୍ରଦେଶ” ରେ ବାଣ୍ଟି ଦକ୍ଷ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ
- କୃଷି ଉପରେ ଜୋର ଦେଲେ। ନୂଆ ନୂଆ ନହର ଖନନ କଲେ
- ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ବନ୍ଦର ଗୁଡିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ। ଓଡ଼ିଆ ବେପାରୀ ବାଲି, ଜାଭା, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଥିଲେ
5. ନ୍ୟାୟ
ତାଙ୍କ ରାଜଦରବାରରେ ଛୋଟ ବଡ଼ ସମାନ ଥିଲେ।
କୁହାଯାଏ ଜଣେ ଗରିବ ଚାଷୀ ବି ସିଧା ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ନ୍ୟାୟ ପାଇପାରୁଥିଲା।
ତାଙ୍କ ଶାସନର ଫଳ
1435 ରୁ 1467 – 32 ବର୍ଷ ଶାସନ କଲେ।
ଏ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଏବଂ ସବୁଠୁ ଧନୀ ରାଜ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।
ଲୋକେ ଶାନ୍ତିରେ, ଖୁସିରେ ରହୁଥିଲେ।
ସେଥିପାଇଁ ଆଜି ବି ଆମେ କୁହୁ – “କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଯୁଗ”











Leave a Reply