ମାନବ ଜୀବନରେ ନୈତିକ ଓ ଅନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା
ଡ. ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ମହାପାତ୍ର
ଲାଏନେଲ୍ ରବିନ୍ସଙ୍କ ସଂଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଅର୍ଥନୀତି ହେଉଛି ଏକ ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ, ଯାହା ଅସୀମିତ ଅଭାବ ଓ ବିକଳ୍ପ ଉପଯୋଗ ଥିବା ସୀମିତ ସମ୍ବଳ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମାନବୀୟ ଆଚରଣର ଅଧ୍ୟୟନ କରେ।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ମଣିଷର ଅଭାବ ଅସୀମିତ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ବଳ ସୀମିତ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ବିଭିନ୍ନ ବିକଳ୍ପ ଉପଯୋଗ ରହିଛି। ତେଣୁ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅର୍ଥାତ୍ ଜନ୍ମରୁ ଶ୍ମଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମାନବ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ହୋଇ ରହିଥାଏ।
ପ୍ରତିଯୋଗିତା ନିଜେ ଖରାପ ନୁହେଁ। ନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମଣିଷକୁ ନିଜର ଜ୍ଞାନ, ଦକ୍ଷତା, ଗୁଣବତ୍ତା, କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ଏହା ନୂତନ ଉଦ୍ଭାବନ, ଉତ୍କର୍ଷତା ଓ ପ୍ରଗତିର ପଥ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରେ।
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଲୋଭ, ଈର୍ଷା, ଚାଲାକି, ଅନ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ମନୋଭାବ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ଆକାଂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଅନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ରୂପ ନିଏ ଏବଂ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇଉଠେ।
ଏପରି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ, ସମ୍ପର୍କକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଏବଂ ସାମୂହିକ କଲ୍ୟାଣକୁ ବଳି ଦେଇ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥସାଧନକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଏ।
ତେଣୁ ପ୍ରକୃତ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛି ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ଦୂର କରିବା ନୁହେଁ; ବରଂ ଏହାକୁ ନୈତିକ, ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଓ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧସମ୍ପନ୍ନ କରିବା।
