ମଧୁସୂଦନ ରାଓ
ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ପ୍ରତି ମଧୁସୂଦନ ରାଓଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ ‘ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ’ର ସୃଷ୍ଟି । ୧୮୯୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏହି ଅତି ଯତ୍ନର ସହ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଚିତ୍ରିତ ପୁସ୍ତକ ଓଡ଼ିଆ ସାକ୍ଷରତା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଳଦୁଆ ପାଲଟିଥିଲା। ପୂର୍ବରୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା, ମାତ୍ରା, ଫଳା ଏବଂ ଧ୍ୱନିତତ୍ତ୍ୱ ନିୟମ ଶିଖାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ସାର୍ବଜନୀନ ମାନକ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଢଙ୍ଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ନଥିଲା।
ମଧୁସୂଦନ ରାଓ ନିଜର ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଶିକ୍ଷାଦାନର ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ୟଞ୍ଜନବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଜଟିଳ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ତଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜରେ ଶିଖିହେବା ଭଳି କ୍ରମରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟରେ ସଜ୍ଜିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଏହି ପାଠଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଉଚ୍ଚ ନୈତିକତାସମ୍ପନ୍ନ, ସରଳ ଏବଂ ଛନ୍ଦବଦ୍ଧ କବିତା ଯୋଡ଼ିଥିଲେ ଯାହା ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ଭକ୍ତି ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା।
ଏହି ପୁସ୍ତକ ଏକ ଅସାଧାରଣ ସାଂସ୍କୃତିକ ଶକ୍ତି ପାଲଟିଛି। ଏକ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି, ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ‘ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ’ ଖଣ୍ଡିଏ ଧରି ନିଜର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ଏକ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ନୁହେଁ; ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଭାଷାଗତ ପରିଚୟପତ୍ର ଅଟେ।
