ଦୁଇ ମହାନ ଭାରତୀୟ, ଦୁଇଟି ଚିରନ୍ତନ ଆଦର୍ଶ
ଡ. ସନ୍ତୋଷ କୁମାର ମହାପାତ୍ର
ଆଜି ଆମେ ଭାରତର ଦୁଇ ମହାନ ସନ୍ତାନ—ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଓ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ। ଉଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖରେ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଉଭୟ ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ ମହାନ ଆଦର୍ଶ ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ।
ଗାନ୍ଧିଜୀ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନରୁ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଏକ ନୈତିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପ୍ରତି ଅଟଳ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶାସ୍ତ୍ରୀଜୀ ସରଳତା, ସଚ୍ଚୋଟତା, ସତତା, ନୈତିକତା ଏବଂ ଜନସେବାର ଏକ ଚିରନ୍ତନ ପ୍ରତୀକ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଦେଖାଇଥିଲା ଯେ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷମତା ସହିତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆକାଂକ୍ଷା, ଆଡ଼ମ୍ବର କିମ୍ବା ସୁବିଧା-ସୁଯୋଗର ଅନୁସରଣ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅନୁକରଣୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ହୋଇ ରହିଛି।
ଆଜିକାଲି ରାଜନୈତିକ ନେତାମାନେ ବିଶେଷକରି ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ନିଜର ତ୍ୟାଗ, ସଂଘର୍ଷ ଓ ଅବଦାନ ବିଷୟରେ ବାରମ୍ବାର କହିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ କ’ଣ କୁହାଯାଉଛି ତାହା ନୁହେଁ; ବରଂ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିବା ପରେ ଜଣେ ନେତା କିପରି ଆଚରଣ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା। ରାଜନୈତିକ ଭାଷଣ ଓ ବାସ୍ତବ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ୟବଧାନ ଆଜି ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ।
ହୁଏତ ସେଥିପାଇଁ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ପୁଣିଥରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିଲେ କ୍ଷମତାଶାଳୀମାନେ ଅସ୍ୱସ୍ତି ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି। ଯଦି ସେମାନେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇ ସତ୍ୟ, ଜବାବଦେହିତା, ସରଳତା, ତ୍ୟାଗ ଓ ଜନମୁଖୀ ଶାସନ ପାଇଁ ଦାବି କରନ୍ତେ, ତେବେ ଅନେକ ରାଜନେତା, କ୍ଷମତାଶାଳୀ ସ୍ୱାର୍ଥଗୋଷ୍ଠୀ ଓ କର୍ପୋରେଟ୍ ଶକ୍ତି ହୁଏତ ସେମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିନପାରନ୍ତି।
ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରାଧିକାର କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ ଯେ ସେମାନେ ଇତିହାସର ଅଂଶ ଥିଲେ। ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି ଅସୁବିଧାଜନକ ପ୍ରଶ୍ନ ରଖିଯାଉଛି—
ଆମେ କ୍ଷମତାକୁ ଜନସେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛୁ ନା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ?
ତ୍ୟାଗକୁ କେବଳ ଭାଷଣରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛି ନା ଆମ ଆଚରଣରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଉଛି?
ସତ୍ୟ, ସରଳତା ଓ ସଚ୍ଚୋଟତାକୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନରେ ମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି କି?
ଅକ୍ଟୋବର ୨ କେବଳ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିରେ ମାଲ୍ୟାର୍ପଣ କରି ଦୁଇ ଜାତୀୟ ନେତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ଦିନ ନୁହେଁ। ଏହା ଆମ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନ ସେମାନେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିବା ଆଦର୍ଶ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି ନା ସେଥିରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଛି—ତାହା ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା କରିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ।
ଗାନ୍ଧୀ ଆମକୁ ଅନ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାର ସାହସ ଦେଇଥିଲେ। ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଆମକୁ ସଚ୍ଚୋଟ ଜନସେବାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେଖାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ହେଉଛି—ସେମାନେ ଦେଇଯାଇଥିବା ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଆମ ଜୀବନ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ଆଚରଣରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ ନେବା।
ଶେଷ ଆହ୍ୱାନକୁ ଅଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରନ୍ତୁ
ଆରମ୍ଭକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରନ୍ତୁ
ରାଜନୈତିକ ସମାଲୋଚନାକୁ ସମତୁଳିତ କରନ୍ତୁ
